Trong giáo dục, áp lực thi cử của học sinh thường được nhắc đến như một vấn đề trung tâm. Tuy nhiên, ít khi áp lực thành tích của chính giáo viên được đặt ra một cách thẳng thắn và hệ thống. Trong khi đó, đây lại là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy học, động lực nghề nghiệp và sức bền tâm lý của người làm nghề.

Áp lực trong nghề giáo không chỉ đến từ kết quả học tập của học sinh. Nó còn được hình thành từ hệ thống đánh giá thành tích: danh hiệu giáo viên dạy giỏi, các chỉ tiêu chuyên môn, yêu cầu về hồ sơ – minh chứng, cùng những so sánh ngầm giữa giáo viên với giáo viên trong cùng một môi trường làm việc. Khi các tiêu chí đánh giá mang tính định lượng chiếm ưu thế, nhiều giá trị cốt lõi của nghề dạy học trở nên khó được ghi nhận.

Thực tế cho thấy, không ít giáo viên có năng lực chuyên môn vững, phương pháp giảng dạy hiệu quả và tinh thần trách nhiệm cao, nhưng lại gặp bất lợi trong việc đạt các danh hiệu hình thức. Khi đó, sự tận tâm và bền bỉ trong công việc dễ bị lu mờ trước những thước đo mang tính thủ tục. Điều này tạo ra cảm giác mất cân bằng giữa nỗ lực nghề nghiệp và sự ghi nhận chính thức.

Trong bối cảnh ấy, giáo viên thường buộc phải thể hiện sự ổn định và hoàn thành nhiệm vụ trong mọi hoàn cảnh, kể cả khi phải đối diện với áp lực kéo dài. Việc “phải mạnh mẽ” trở thành yêu cầu ngầm, thay vì là lựa chọn cá nhân. Nếu không được chia sẻ và hỗ trợ kịp thời, áp lực này có thể dẫn đến mệt mỏi nghề nghiệp và giảm động lực gắn bó lâu dài. Tuy nhiên, áp lực không hoàn toàn mang ý nghĩa tiêu cực. Trải nghiệm áp lực giúp giáo viên hiểu rõ hơn tâm lý học sinh: nỗi sợ kỳ thi, sự nản lòng khi thất bại, và nhu cầu được ghi nhận đúng lúc. Từ đó, người thầy có thể điều chỉnh cách đánh giá, động viên và hỗ trợ học trò một cách nhân văn hơn.

Vấn đề cốt lõi không nằm ở việc có hay không áp lực, mà ở cách áp lực được sử dụng trong hệ thống giáo dục. Khi áp lực trở thành thước đo duy nhất để đánh giá giá trị nghề nghiệp, khi thành tích lấn át sự tử tế, và khi sự tận tụy bị mặc định là nghĩa vụ hiển nhiên, người giáo viên sẽ dần đánh mất cảm giác được tôn trọng. <input alt="" src="/uploads/files/20260119-181046.png" style="width: 1200px; height: 1200px;" type="image" />Giữ được nghề không chỉ bằng danh hiệu hay thành tích bề nổi, mà bằng sự thấu hiểu đa chiều: thấu hiểu học sinh, thấu hiểu đồng nghiệp, và quan trọng hơn cả là thấu hiểu chính mình trong hành trình làm nghề. Đó mới là nền tảng để giáo dục phát triển bền vững và nhân văn.