Đằng sau một giờ học Toán là những điều không có trong giáo án

Một tiết học Toán bắt đầu khi học sinh mở vở, giáo viên bước lên bảng và những kiến thức đầu tiên được giới thiệu. Nhưng ít ai nhìn thấy những suy nghĩ, sự chuẩn bị và cả những quyết định cần được đưa ra trước khi giờ học bắt đầu.

Một bài giảng có thể được trình bày trong vài chục phút, nhưng để học sinh hiểu được kiến thức, người giáo viên cần nhiều hơn một bản giáo án đầy đủ.

Đó là việc suy nghĩ xem học sinh đã biết những gì, nội dung nào có thể khiến các em gặp khó khăn, nên sử dụng ví dụ nào để khái niệm trở nên dễ hiểu và làm thế nào để mỗi học sinh có cơ hội tham gia vào quá trình tìm ra lời giải.

Bởi giá trị của một giờ học không chỉ nằm ở những điều giáo viên truyền đạt, mà còn ở những gì học sinh thực sự hiểu và có thể vận dụng sau giờ học ấy.

Một bài Toán, nhiều cách tiếp cận

Cùng một nội dung Toán học, không phải học sinh nào cũng tiếp nhận kiến thức theo cùng một cách.

Có em nhanh chóng hiểu bài thông qua các phép tính và ký hiệu. Có em cần quan sát hình ảnh trực quan. Cũng có những học sinh chỉ thực sự hình dung được vấn đề khi kiến thức được gắn với một tình huống quen thuộc trong cuộc sống.

Chẳng hạn, khi giới thiệu khái niệm phân số ở bậc Tiểu học, giáo viên có thể bắt đầu bằng hình ảnh một chiếc bánh được chia thành những phần bằng nhau. Từ việc quan sát, học sinh từng bước nhận biết ý nghĩa của các phần trước khi tiếp cận ký hiệu và phép tính.

Cách tiếp cận này không làm thay đổi bản chất kiến thức, nhưng có thể giúp một khái niệm trừu tượng trở nên gần gũi hơn với học sinh.

Vì vậy, việc chuẩn bị bài giảng không đơn thuần là lựa chọn những bài tập sẽ xuất hiện trong tiết học. Người giáo viên còn cần dự đoán những tình huống có thể xảy ra, cân nhắc cách giải thích và lựa chọn phương pháp phù hợp với mục tiêu của từng bài học.

Một giáo án tốt tạo ra định hướng cho giờ học, nhưng chính khả năng vận dụng linh hoạt kiến thức chuyên môn và phương pháp sư phạm mới giúp giáo viên xử lý những tình huống thực tế trong lớp.

Chuyên môn của giáo viên không chỉ thể hiện qua lời giảng

Trong lớp học Toán, một lời giải đúng có thể cho thấy học sinh đã tìm được đáp án. Nhưng để hiểu cách các em tư duy, giáo viên cần quan sát cả quá trình đi đến kết quả đó.

Tại sao học sinh lựa chọn phép tính này? Các em đã thực sự hiểu mối quan hệ giữa các dữ kiện hay chỉ đang ghi nhớ cách giải của một bài mẫu? Nếu thay đổi yêu cầu, học sinh có thể vận dụng kiến thức đã học hay không?

Những câu hỏi ấy cho thấy hoạt động giảng dạy không chỉ diễn ra theo một chiều từ giáo viên đến học sinh.

Một câu hỏi gợi mở đúng lúc có thể khuyến khích học sinh nhìn nhận vấn đề theo hướng khác. Một khoảng thời gian dành cho việc tự suy nghĩ có thể giúp các em chủ động khám phá cách giải, thay vì ngay lập tức chờ đợi đáp án.

Bên cạnh đó, mỗi lớp học đều có những tình huống khó dự đoán hoàn toàn. Có học sinh hoàn thành bài tập sớm hơn dự kiến, có em cần thêm thời gian để hiểu một khái niệm, cũng có những câu hỏi khiến giáo viên phải thay đổi cách giải thích ngay trong tiết học.

Để xử lý những tình huống ấy, giáo viên cần kết hợp kiến thức chuyên môn với khả năng quan sát, lắng nghe và đưa ra quyết định sư phạm phù hợp.

Đây cũng là một trong những lý do việc học hỏi và phát triển chuyên môn có ý nghĩa quan trọng đối với nghề giáo.

Bởi kiến thức Toán học có thể được trình bày trong sách, nhưng cách giúp học sinh tiếp cận kiến thức lại đòi hỏi sự thấu hiểu, kinh nghiệm và quá trình hoàn thiện phương pháp giảng dạy.

Giá trị của nghề giáo nằm ở cả những điều thầm lặng

Khi đánh giá một giờ học Toán, chúng ta thường quan tâm đến số lượng bài tập học sinh hoàn thành, mức độ chính xác của lời giải hoặc những kiến thức đã được truyền đạt.

Đó đều là những yếu tố cần thiết. Tuy nhiên, quá trình học tập còn có những giá trị không dễ nhận thấy chỉ qua một trang vở hay một điểm số.

Đó có thể là khi học sinh bắt đầu biết tự đặt câu hỏi trước một bài toán. Khi các em mạnh dạn trình bày suy nghĩ của mình, dù lời giải chưa hoàn toàn chính xác. Hay khi một kiến thức từng khó hiểu dần trở nên rõ ràng thông qua quá trình trao đổi với giáo viên.

Những thay đổi ấy có thể diễn ra từng bước và cần thời gian để hình thành.

Với người giáo viên, công việc không dừng lại ở việc hoàn thành bài giảng. Đó còn là quá trình nhìn nhận lại cách dạy, tìm hiểu những khó khăn học sinh thường gặp và tiếp tục trau dồi năng lực chuyên môn.

Trong giáo dục Toán học, sự tận tâm và chuyên môn không phải hai yếu tố tách biệt. Một người giáo viên quan tâm đến học sinh cũng cần không ngừng học hỏi để có thể hỗ trợ các em bằng những phương pháp phù hợp.

Tại KioMath, chúng tôi tin rằng việc học Toán cần hướng tới khả năng hiểu kiến thức, phát triển tư duy và từng bước hình thành sự chủ động trong học tập. Để hướng tới những giá trị ấy, vai trò chuyên môn của người giáo viên luôn là điều đáng được trân trọng.

Nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, khi những lời chúc và bó hoa được gửi đến các thầy cô, KioMath muốn dành một sự ghi nhận cho cả những nỗ lực ít khi xuất hiện trước mắt học sinh và phụ huynh.

Đó là thời gian nghiên cứu một bài giảng, sự kiên nhẫn khi giải thích một vấn đề và tinh thần tiếp tục học hỏi để làm tốt hơn công việc của mình.

Một giờ học có thể kết thúc khi học sinh gấp sách vở. Nhưng những giá trị mà người giáo viên góp phần vun đắp không nhất thiết dừng lại ở đó.

Nhân dịp 20/11, KioMath xin gửi lời tri ân đến các thầy cô giáo – những người không chỉ trao truyền kiến thức, mà còn đồng hành cùng các thế hệ học sinh trên hành trình khám phá, học hỏi và trưởng thành.

Bài viết liên quan

0373623280