Khả năng tập trung là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quá trình học tập của trẻ. Một đứa trẻ có thể thông minh, nhanh nhạy nhưng nếu khó duy trì sự chú ý, con vẫn có thể gặp khó khăn khi tiếp nhận kiến thức, hoàn thành bài tập hoặc giải quyết một vấn đề đến cùng. Thay vì liên tục nhắc nhở hay yêu cầu con “phải tập trung”, cha mẹ có thể bắt đầu từ những thói quen đơn giản trong sinh hoạt và học tập hằng ngày. 

Vì sao trẻ dễ mất tập trung khi học? 

“Con ngồi vào bàn học chưa được bao lâu đã mất tập trung.”

“Con đang làm bài nhưng cứ nhìn ra ngoài cửa sổ.”

“Con đọc đề rồi nhưng vẫn không hiểu phải làm gì.”

Đây là những tình huống không ít phụ huynh gặp phải trong quá trình đồng hành cùng con học tập.

Trên thực tế, tập trung là một kỹ năng cần được rèn luyện, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Khả năng duy trì sự chú ý của trẻ còn phụ thuộc vào độ tuổi, sức khỏe, giấc ngủ, môi trường xung quanh cũng như mức độ hứng thú với hoạt động đang thực hiện.

Vì vậy, thay vì chỉ yêu cầu con ngồi yên và học trong thời gian dài, cha mẹ có thể tạo điều kiện để con từng bước hình thành thói quen tập trung thông qua những hoạt động gần gũi. Dưới đây là 5 yếu tố cha mẹ có thể tham khảo.

1. Ngủ đủ giấc giúp trẻ duy trì sự tỉnh táo và tập trung

Một trong những yếu tố đầu tiên cha mẹ cần quan tâm khi trẻ thường xuyên mất tập trung chính là giấc ngủ. Sau một ngày học tập và vui chơi, não bộ của trẻ cần thời gian nghỉ ngơi để phục hồi. Khi ngủ không đủ hoặc giờ giấc sinh hoạt thiếu ổn định, trẻ có thể dễ mệt mỏi, uể oải và khó duy trì sự chú ý trong các hoạt động cần suy nghĩ. Đặc biệt, với trẻ trong độ tuổi đi học, việc xây dựng một lịch sinh hoạt khoa học sẽ giúp con có trạng thái tốt hơn khi bắt đầu một ngày mới.

Một đứa trẻ được nghỉ ngơi đầy đủ sẽ có nhiều năng lượng hơn để lắng nghe, quan sát, ghi nhớ và xử lý thông tin. Vì vậy, nếu muốn con tập trung tốt hơn trong giờ học, đôi khi điều đầu tiên cha mẹ cần làm không phải là tăng thời gian học mà là kiểm tra lại chất lượng giấc ngủ của con.

2. Rèn khả năng tập trung thông qua trò chơi

Tập trung không nhất thiết phải được rèn luyện bằng cách ngồi trước sách vở trong nhiều giờ. Đối với trẻ nhỏ, trò chơi chính là một trong những cách tự nhiên để rèn luyện sự chú ý. Những hoạt động như ghép hình, tìm điểm khác nhau, tô màu, vẽ tranh, xếp hình, cờ vua, rubik hay các trò chơi ghi nhớ đều yêu cầu trẻ quan sát, suy nghĩ và duy trì sự chú ý trong một khoảng thời gian nhất định.

Ví dụ, khi chơi ghép hình, trẻ phải ghi nhớ hình ảnh tổng thể, quan sát từng mảnh ghép và thử nhiều khả năng khác nhau để tìm ra vị trí phù hợp. Khi chơi cờ, trẻ phải quan sát nước đi của đối phương và suy nghĩ trước những bước tiếp theo. Khi giải một câu đố, trẻ cần đọc kỹ thông tin, xác định vấn đề và tìm cách đưa ra đáp án. Những hoạt động tưởng chừng đơn giản này lại có thể tạo cơ hội để trẻ rèn luyện nhiều kỹ năng quan trọng.

Không nên bắt trẻ tập trung quá lâu ngay từ đầu. Nếu trẻ vốn đã khó tập trung, việc yêu cầu con ngồi yên 30 phút hoặc một tiếng ngay từ đầu có thể khiến con cảm thấy áp lực và nhanh chóng mất hứng thú. Thay vào đó, cha mẹ có thể bắt đầu với những khoảng thời gian ngắn. Ví dụ: 5 phút tập trung → nghỉ ngắn → 10 phút → 15 phút → tăng dần theo khả năng của trẻ. Điều quan trọng không phải là con tập trung được bao lâu ngay trong ngày đầu tiên, mà là khả năng tập trung của con được cải thiện từng bước theo thời gian.

 

3. Tạo không gian học tập hạn chế xao nhãng

Một môi trường học tập phù hợp có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn đối với khả năng tập trung của trẻ. Hãy thử tưởng tượng con đang giải một bài Toán nhưng bên cạnh là chiếc tivi đang phát chương trình yêu thích. Điện thoại đặt ngay trên bàn liên tục xuất hiện thông báo. Người lớn trong nhà thường xuyên gọi con ra làm việc khác. Trong hoàn cảnh đó, việc trẻ bị phân tâm là điều khá dễ hiểu. Vì vậy, cha mẹ nên cố gắng xây dựng cho con một không gian học tập ổn định, gọn gàng và ít yếu tố gây xao nhãng.<meta charset="utf-8">

Không nhất thiết phải có một phòng học riêng. Một góc nhỏ trong nhà với bàn ghế phù hợp, ánh sáng đầy đủ và những vật dụng cần thiết cũng có thể trở thành không gian học tập của trẻ. Quan trọng hơn, cha mẹ nên tạo cho con một nguyên tắc rõ ràng: Khi ngồi vào bàn học, con tập trung cho nhiệm vụ trước mắt. Khi hoàn thành, con có thể nghỉ ngơi và vui chơi. Trong thời gian con đang học, cha mẹ cũng nên hạn chế gọi con ra làm những công việc không thực sự cần thiết. Bởi mỗi lần bị gián đoạn, trẻ có thể phải mất thêm thời gian để quay trở lại trạng thái tập trung ban đầu.

4. Hướng dẫn trẻ những bài tập hít thở đơn giản

Bên cạnh môi trường học tập và thói quen sinh hoạt, cha mẹ có thể cùng con thực hiện những hoạt động đơn giản giúp trẻ chậm lại và hướng sự chú ý vào hiện tại. Một bài tập rất đơn giản là hít thở. Cha mẹ có thể chọn một không gian yên tĩnh, hướng dẫn trẻ ngồi ở tư thế thoải mái, hít vào chậm và thở ra từ từ. Sau đó, hãy thử hỏi con: “Con nghe thấy những âm thanh gì xung quanh?” Có thể là tiếng quạt, tiếng xe ngoài đường, tiếng chim, tiếng người nói chuyện hoặc một âm thanh rất nhỏ mà bình thường con không chú ý đến. Hoạt động này không cần kéo dài quá lâu. Điều quan trọng là giúp trẻ học cách dừng lại, quan sát và hướng sự chú ý vào một đối tượng cụ thể. Cha mẹ có thể bắt đầu từ vài phút mỗi ngày và tăng dần khi trẻ đã quen. Đây cũng là một cách để trẻ nhận biết trạng thái của bản thân trước khi bước vào một hoạt động cần nhiều sự tập trung.

5. Biến sự tò mò của trẻ thành động lực học tập

Trẻ em vốn có sự tò mò tự nhiên. Một câu hỏi “Tại sao?”, “Vì sao?”, “Nếu như thế này thì sao?” đôi khi có thể trở thành điểm bắt đầu của cả một quá trình khám phá. Thay vì xem những câu hỏi liên tục của trẻ là sự “làm phiền”, cha mẹ có thể tận dụng chính sự tò mò đó để tạo động lực học tập. Đặc biệt với môn Toán, những kiến thức tưởng như khô khan hoàn toàn có thể được đưa vào các tình huống quen thuộc trong cuộc sống. Ví dụ: “Nhà mình có 6 quả cam, nếu chia đều cho 3 người thì mỗi người được mấy quả?” Một bài toán trên giấy có thể khiến trẻ cảm thấy khó hiểu. Nhưng khi bài toán xuất hiện trong một tình huống mà con từng trải nghiệm, trẻ sẽ dễ hình dung và chủ động tìm câu trả lời hơn. Chính quá trình đặt câu hỏi, thử nghiệm, suy luận và tìm lời giải sẽ giúp trẻ phát triển khả năng tư duy. Khi trẻ thực sự muốn biết câu trả lời, việc tập trung vào nhiệm vụ cũng trở nên tự nhiên hơn.

 

Từ khả năng tập trung đến tư duy Toán học

Trong quá trình học Toán, khả năng tập trung giúp trẻ đọc kỹ đề bài, xác định dữ kiện, hiểu yêu cầu và lựa chọn cách giải phù hợp. Chỉ một chi tiết bị bỏ sót cũng có thể khiến con đi đến đáp án sai. Vì vậy, học Toán không chỉ là ghi nhớ công thức mà còn là quá trình quan sát, đặt câu hỏi, suy luận và tìm cách giải quyết vấn đề. Khi trẻ biết tập trung vào một nhiệm vụ và kiên trì khi gặp khó khăn, con sẽ từng bước phát triển tư duy và khả năng học tập chủ động.

Tại KioMath, việc học Toán được định hướng không chỉ xoay quanh đáp án đúng mà còn hướng đến quá trình phát triển tư duy và khả năng giải quyết vấn đề của học sinh. Đây là nền tảng để trẻ có thể tự tin hơn trước những bài toán mới và những tình huống cần suy luận trong học tập cũng như cuộc sống.

KioMath - Đồng hành cùng con trên hành trình khám phá Toán học và phát triển tư duy.