Từ năm học 2026–2027, ngành Giáo dục triển khai nhiều thay đổi nhằm giảm áp lực thành tích, tinh gọn thủ tục và bảo đảm kết quả học tập phản ánh đúng năng lực của người học. Nổi bật trong đó là sáu điểm “không” liên quan trực tiếp đến giáo viên, học sinh và phụ huynh.

Không chạy theo thành tích

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành chương trình hành động về tăng cường kỷ cương, xây dựng văn hóa trung thực, liêm chính và thực chất trong các hoạt động giáo dục.

Theo đó, các cơ sở giáo dục phải tổ chức dạy học, kiểm tra, thi cử, tuyển sinh và kiểm định chất lượng một cách khách quan, phản ánh đúng năng lực và phẩm chất của người học. Nhà trường không được chạy theo thành tích hoặc đánh đổi chất lượng thực chất để lấy những con số đẹp trên báo cáo.

Định hướng chung là xây dựng môi trường “dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật”, trong đó sự tiến bộ thực chất của học sinh được đặt ở vị trí trung tâm.

Không áp đặt chỉ tiêu điểm số và tỷ lệ học sinh khá, giỏi

Một trong những yêu cầu đáng chú ý nhất là không giao chỉ tiêu áp đặt về điểm số hoặc tỷ lệ học sinh khá, giỏi cho giáo viên.

Như vậy, giáo viên không phải chịu sức ép buộc một lớp học phải đạt số lượng học sinh giỏi hoặc mức điểm trung bình nhất định. Việc kiểm tra, đánh giá phải dựa trên kết quả học tập thực tế, thay vì điều chỉnh điểm số để hoàn thành chỉ tiêu thi đua.

Cán bộ quản lý phải chịu trách nhiệm về tính trung thực, khách quan của kết quả đánh giá và thi cử tại đơn vị mình. Nhà giáo cũng được yêu cầu đánh giá đúng năng lực và sự tiến bộ của từng học sinh.

Không tự đặt thêm hồ sơ, sổ sách cho giáo viên

Cùng với việc khắc phục bệnh thành tích, Bộ GD&ĐT yêu cầu giảm các loại hồ sơ, sổ sách, báo cáo và công việc hành chính không cần thiết.

Các cơ sở giáo dục không được tự đặt thêm biểu mẫu, báo cáo hoặc minh chứng ngoài quy định. Những thông tin đã được cập nhật trên hệ thống không cần tiếp tục lập lại thành một bộ hồ sơ riêng.

Việc báo cáo, thống kê được định hướng thực hiện trên môi trường số theo nguyên tắc “một dữ liệu chỉ thu thập một lần” nhưng có thể sử dụng cho nhiều mục đích quản lý. Giáo viên cũng không phải thực hiện đồng thời hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử có cùng nội dung, trừ trường hợp có yêu cầu riêng theo quy định.

Không duy trì những cuộc thi, cuộc họp và phong trào hình thức

Các kỳ thi, cuộc thi, hội thi, hội thao và phong trào thi đua gây áp lực thành tích sẽ được rà soát để tinh gọn hoặc bãi bỏ nếu không thực sự cần thiết.

Cơ sở giáo dục cũng phải cắt giảm những cuộc họp mang tính hình thức, hạn chế huy động giáo viên tham gia công việc ngoài chức năng chuyên môn. Cán bộ quản lý có trách nhiệm bảo vệ thời gian giảng dạy, chuẩn bị bài và hỗ trợ học sinh của giáo viên.

Mục tiêu của yêu cầu này là để hoạt động giáo dục tập trung vào chất lượng dạy và học, thay vì mất quá nhiều thời gian cho báo cáo, phong trào hoặc việc hoàn thiện minh chứng thi đua.

Không yêu cầu nộp thêm học bạ giấy khi đã có học bạ số hợp lệ

Một thay đổi khác được nhiều phụ huynh quan tâm là quy định về sử dụng học bạ số. Tuy nhiên, nội dung này cần được hiểu chính xác là không yêu cầu nộp thêm học bạ giấy, chứ không phải bỏ hoàn toàn học bạ.

Theo Thông tư 70/2026/TT-BGDĐT, học bạ số vẫn được sử dụng trong tuyển sinh, chuyển trường, xét lên lớp, xác minh kết quả học tập và thực hiện các thủ tục giáo dục liên quan.

Khi học bạ số, bản điện tử hoặc trích lục điện tử đã đáp ứng đầy đủ điều kiện, cơ quan tiếp nhận không được yêu cầu người học nộp thêm học bạ giấy, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Quy định này có hiệu lực từ ngày 8/10/2026.

Dự kiến không cộng điểm thưởng IELTS từ tuyển sinh đại học năm 2027

Một điểm mới khác đang nhận được nhiều sự quan tâm là dự kiến không cộng riêng điểm thưởng đối với chứng chỉ IELTS, chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế hoặc giải học sinh giỏi khi xét tuyển đại học từ năm 2027.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc IELTS bị loại khỏi tuyển sinh. Với những ngành hoặc chương trình yêu cầu năng lực tiếng Anh, chứng chỉ IELTS vẫn có thể được quy đổi thành điểm môn tiếng Anh và đưa trực tiếp vào tổ hợp xét tuyển.

Bộ GD&ĐT cho rằng việc vừa quy đổi IELTS thành điểm tiếng Anh, vừa tiếp tục cộng điểm thưởng có thể khiến một năng lực được tính hai lần và gây bất lợi cho các thí sinh khác.

Đây hiện mới là định hướng trong dự thảo tuyển sinh năm 2027, chưa phải quy định chính thức đã được áp dụng. Vì vậy, phụ huynh và học sinh cần tiếp tục theo dõi văn bản cuối cùng trước khi điều chỉnh kế hoạch học tập.

“Không” hình thức nhưng không có nghĩa là giảm chất lượng

Sáu điểm “không” trên đều hướng tới một mục tiêu chung: giảm những áp lực không cần thiết và đưa giáo dục trở về với giá trị thực chất.

Không chạy theo thành tích không có nghĩa là học sinh không cần cố gắng. Không nộp thêm học bạ giấy không đồng nghĩa với việc bỏ học bạ. Dự kiến không cộng điểm thưởng IELTS cũng không có nghĩa chứng chỉ ngoại ngữ mất giá trị.

Điều quan trọng là điểm số, học bạ, văn bằng và chứng chỉ phải phản ánh đúng năng lực của người học. Khi những chỉ tiêu hình thức được loại bỏ, giáo viên có thêm thời gian cho chuyên môn, học sinh được đánh giá công bằng hơn và phụ huynh có cơ sở tin tưởng hơn vào kết quả giáo dục.