Ngày 23/09/2026, cô Mai Thị Hồng Giang - Founder KioMath có buổi trao đổi về tinh thần khởi nghiệp với học viên cao học K36 tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Từ những ý tưởng được học viên đưa ra, chương trình tập trung làm rõ hai vấn đề: điều gì cản trở một người bắt đầu và đâu là cơ sở để một sáng kiến giáo dục có thể phát triển bền vững.

Khoảng cách giữa ý tưởng và hành động

“Nếu không sợ bất kỳ rào cản nào, bạn đang muốn làm điều gì?” là câu hỏi được cô Giang đặt ra cho lớp học.

Các câu trả lời đề cập đến nhiều hướng phát triển khác nhau, từ mở trung tâm luyện thi đến xây dựng công cụ xác định lỗ hổng kiến thức của học sinh, rồi học cao học, nghiên cứu sinh.

Những dự định này đều xuất phát từ nhu cầu thực tế. Tuy nhiên, khoảng cách từ ý tưởng đến hành động vẫn bị chi phối bởi nhiều yếu tố: thiếu kinh nghiệm, chưa có đội ngũ, hạn chế về thời gian, nguồn vốn hoặc chưa tin rằng bản thân đã đủ năng lực.

Theo cô Giang, đây là những băn khoăn có cơ sở, nhưng không nhất thiết phải được giải quyết toàn bộ trước khi bắt đầu. Một ý tưởng có thể được triển khai ở quy mô phù hợp, sau đó tiếp tục được kiểm chứng và điều chỉnh bằng thực tế.

Kinh nghiệm này cũng được rút ra từ chính quá trình cô xây dựng lớp học đầu tiên. Khi chưa có đội ngũ và nguồn lực còn hạn chế, cô trực tiếp giảng dạy, biên soạn tài liệu và bổ sung kiến thức trong quá trình vận hành. Điểm xuất phát không quyết định toàn bộ kết quả, nhưng cách người thực hiện làm việc từ điểm xuất phát đó sẽ ảnh hưởng đến khả năng đi tiếp của dự án.

Ba yếu tố để duy trì quá trình thực hiện

Từ kinh nghiệm phát triển các hoạt động giáo dục, cô Giang khái quát ba yếu tố cần duy trì: Năng lượng – Thái độ – Nội lực.

Năng lượng tạo ra trạng thái chủ động cần thiết để chuyển một dự định thành công việc cụ thể. Thái độ quyết định cách người thực hiện tiếp nhận phản hồi và xử lý vấn đề. Nội lực thể hiện ở khả năng tiếp tục học, điều chỉnh và làm lại khi kết quả chưa đạt yêu cầu.

Ba yếu tố này không thay thế năng lực chuyên môn, kế hoạch tài chính hay đội ngũ vận hành. Vai trò của chúng là giúp người thực hiện không dừng lại ngay khi gặp trở ngại đầu tiên, đồng thời giữ được khả năng đánh giá lại chính mình trong quá trình triển khai.

Với cách tiếp cận đó, những hạn chế ban đầu không chỉ được nhìn nhận như rào cản. Thiếu kinh nghiệm đặt ra yêu cầu phải học và tham gia môi trường làm việc thực tế. Chưa có đội ngũ đòi hỏi người khởi xướng xác định rõ mình cần người đồng hành như thế nào. Ý tưởng bị phản biện là cơ hội để kiểm tra lại nhu cầu và tính khả thi trước khi đầu tư nhiều nguồn lực hơn.

Giá trị đối với học sinh là tiêu chuẩn cốt lõi

Một nội dung được nhấn mạnh trong buổi trao đổi là sự khác biệt giữa việc xây dựng một mô hình kinh doanh thông thường và triển khai một sáng kiến trong giáo dục.

Theo cô Giang, một mô hình mới, công cụ mới hay trung tâm có quy mô lớn chưa đủ để chứng minh giá trị của một dự án. Câu hỏi cần được đặt ra trước tiên là: Điều đang được xây dựng có thực sự tốt cho học sinh không?

“Muốn đi bền vững, phải bắt đầu từ tâm và từ học trò”, cô chia sẻ.

Từ quan điểm này, tinh thần khởi nghiệp trong giáo dục không được giới hạn ở việc thành lập doanh nghiệp. Một giáo viên nhận ra vấn đề của học sinh, xây dựng giải pháp và theo đuổi việc giải quyết vấn đề đó đến nơi đến chốn cũng đang thực hành tư duy khởi nghiệp.

Để một ý tưởng có khả năng đi vào thực tế, người thực hiện cần làm rõ nhu cầu của người học, giá trị của giải pháp và điều kiện triển khai. Tính mới chỉ có ý nghĩa khi đi cùng tính phù hợp và hiệu quả sư phạm.

Buổi chia sẻ được tổ chức với sự kết nối và đồng hành của PGS.TS Dương Quốc Hoàn, Phó Trưởng khoa Hóa học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Qua buổi trao đổi, các học viên có dịp nhìn lại dự định của mình, xác định những vấn đề cần giải quyết và cân nhắc cách bắt đầu phù hợp với điều kiện hiện có.