Dạy cùng lúc các khối 6, 7, 8, 9, cô Phượng hiểu rất rõ rằng khó khăn lớn nhất không chỉ nằm ở lượng kiến thức ngày một nặng hơn, mà còn ở sự chênh lệch rất lớn giữa các học sinh trong cùng một lớp.

Có bạn tiếp thu nhanh, chỉ cần nghe một lần đã có thể vận dụng. Có bạn lại cần cô giảng chậm hơn, nhắc lại nhiều hơn mới theo kịp. Chưa kể, học sinh đến từ nhiều trường khác nhau nên chương trình học và lịch kiểm tra cũng không hoàn toàn giống nhau. Có trường thi sớm, có trường thi muộn; có bạn đã học sang nội dung mới, có bạn vẫn đang ôn lại phần trước.

Chính sự khác biệt ấy khiến một lớp học rất dễ bị phân hóa.

Vì thế, có những giai đoạn cô Phượng gần như phải chuẩn bị hai giáo án cho cùng một buổi dạy. Một phần dành cho nhóm học sinh đã nắm được kiến thức và cần luyện tập nâng cao hơn; một phần dành cho những bạn còn chậm, cần củng cố từ nền tảng. Với cô, mục tiêu không phải là kéo cả lớp đi cùng một tốc độ, mà là làm sao để mỗi học sinh đều có phần việc phù hợp và không ai bị bỏ lại quá xa.

May mắn là phần lớn các con đều khá ngoan. Nhưng một lớp học đông học sinh THCS cũng không tránh khỏi những lúc ồn ào, mất tập trung. Có bạn nói chuyện, có bạn ăn vụng trong giờ, có bạn phải được cô nhắc đi nhắc lại mới quay trở lại với bài học.

Cô nhớ có những học sinh dù vẫn nghe giảng nhưng đôi lúc lại có phản ứng, có bạn khi được giao bài thì không làm ngay mà ngồi nghịch bút, nghịch tẩy hoặc làm việc riêng. Nếu chỉ nhìn từ bên ngoài, rất dễ nghĩ rằng các con thiếu ý thức hoặc không muốn học.

Nhưng với cô Phượng, điều cô muốn biết hơn cả là: “Vì sao con lại như vậy?”

Có một học sinh thường xuyên làm việc riêng trong giờ. Khi cô giao bài, con ngồi nghịch bút, nghịch tẩy, gần như không bắt đầu làm. Sau đó, cô sắp xếp cho con học bổ trợ riêng để có thêm thời gian quan sát và hướng dẫn.

Trong một buổi học như vậy, con đã nói với cô một điều khiến cô nhớ mãi:

“Ngồi trên lớp con không theo kịp. Con ngồi riêng với cô thì con học được bài. Trên lớp con không hiểu nên con ngồi nghịch cho hết thời gian.”

Câu nói ấy khiến cách nhìn của cô thay đổi rất nhiều.

Đằng sau một học sinh tưởng như không tập trung đôi khi lại là cảm giác bất lực vì không theo kịp bài. Khi không hiểu mình đang làm gì, các con rất dễ chọn một việc khác để lấp khoảng thời gian ấy.

Từ đó, cô Phượng cố gắng dành nhiều thời gian hơn cho những bạn đang bị hụt kiến thức. Có những phần cô phải giảng lại từ đầu, có những bài phải chia nhỏ từng bước, có những bạn cần học bổ trợ riêng để lấy lại phần kiến thức đã mất trước khi quay trở lại nhịp chung của lớp.

Những điều đó đồng nghĩa với việc khối lượng chuẩn bị của cô cũng nhiều hơn.

Có những hôm, khi học sinh đã nghỉ, cô vẫn ngồi với giáo án đến 1–2 giờ sáng. Cô xem lại tiến độ của từng lớp, đối chiếu lịch thi của từng trường, lựa chọn bài tập và nghĩ xem nên phân hóa thế nào để nhóm khá không bị chậm lại, trong khi những bạn yếu vẫn có thể theo được.

Có lúc cô nói vui rằng mình “mất ăn mất ngủ” vì học sinh. Nhưng phía sau câu nói ấy là rất nhiều sự lo lắng thật sự: bạn này đang hụt kiến thức ở đâu, bạn kia sắp thi nhưng chưa chắc phần nào, học sinh nào cần được gọi lên hỏi thêm, học sinh nào cần trao đổi với phụ huynh.

Đặc biệt, khi cô bắt đầu tiếp nhận các lớp sau sự thay đổi giáo viên, không ít phụ huynh cũng có những băn khoăn ban đầu. Việc con đã quen với một giáo viên rồi phải chuyển sang người mới luôn khiến gia đình lo lắng: liệu cô mới có hiểu con không, có theo sát được tình hình của con không, cách dạy có phù hợp không?

Cô Phượng hiểu những lo lắng ấy nên thay vì chỉ tập trung vào việc đứng lớp, cô chủ động trao đổi nhiều hơn với phụ huynh về tình hình học tập của từng bạn.

Dần dần, khoảng cách được rút ngắn.

Có phụ huynh chủ động xin thêm bài tập để con luyện ở nhà. Có mẹ chia sẻ với cô những vấn đề của con để cùng tìm cách xử lý. Có phụ huynh nhắn mong cô theo sát hơn vì biết con còn dễ mất tập trung hoặc chưa chủ động học.

Với cô Phượng, sự tin tưởng ấy không đến từ một lời hứa rằng học sinh sẽ tiến bộ ngay lập tức. Nó đến từ việc phụ huynh nhìn thấy cô thực sự biết con mình đang học đến đâu, vướng ở đâu và đang cần điều gì.

Dạy một lớp có nhiều trình độ khác nhau chưa bao giờ là việc dễ. Có những ngày giáo án phải sửa lại nhiều lần. Có những buổi học phải dừng lâu hơn ở một phần kiến thức. Có những học sinh cần thêm một buổi riêng để bắt kịp các bạn.

Nhưng với cô Phượng, điều quan trọng nhất là trước khi trách một học sinh không tập trung, người giáo viên cần hiểu xem điều gì đang khiến con rời khỏi bài học.

Bởi đôi khi, một học sinh ngồi nghịch bút không phải vì con không muốn học.

Có thể chỉ đơn giản là con đã không theo kịp từ một đoạn nào đó.

Và khi người giáo viên tìm được đúng đoạn ấy, kiên nhẫn quay lại và dẫn con đi tiếp, sự thay đổi có thể bắt đầu từ chính những điều rất nhỏ.

Đó cũng là câu chuyện cô Phượng mang về sau mỗi ngày đứng lớp: những giáo án được soạn đến khuya, những học sinh cần thêm một chút thời gian và cả sự tin tưởng dần lớn lên từ phía phụ huynh sau những băn khoăn ban đầu.

Bởi với cô, dạy học không chỉ là hoàn thành một chương trình, mà là cố gắng để mỗi học sinh đều có một con đường riêng để theo kịp bài học và tiến lên từ chính khả năng của mình.